Ik vrees dat we lijden aan overdadige schaamteloosheid.
Misschien niet in uw persoonlijke leven. Maar schaamteloosheid viert hoogtij op het wereldtoneel. Wereldleiders voeren hun macht uit met schaamteloze zelfliefde en zelfverrijking. Waar u en ik misschien soms een tekort voelen aan zelfvertrouwen en wij wellicht teveel aan zelfkritiek en zelfreflectie doen, vraag je je af of Trump überhaupt voor het slapen gaan, in zijn pyama bij het tandenpoetsen, wel eens denkt: ‘Heb ik dat wel goed gedaan vandaag? Had ik dat misschien anders moeten aanpakken? Wat vind de wereld van mijn acties?’
Ik vermoed dat Trump geen Innerlijke Criticus heeft. En als hij slechts de enige was die die innerlijke stem ontbeerde was het misschien nog niet zo’n ramp. Maar zijn discipelen, linker en rechter handen, missen ook een stevige innerlijke strenge stem die het eigen functioneren onder een vergrootglas legt. En dat heeft desastreuse gevolgen. Schaamteloos moedigen zijn hun leger aan om openlijk, ook weer zonder schaamte of schrik, rücksichtslos mensen te vermoorden. Zonder rechtspraak, zonder pardon. Trump die in een portie ‘Risk’, wat misschien lijkt op het oorspronkelijke spel maar in onze realiteit met zijn vrienden Poetin en Xi de wereld verdeelt. Drie mannen, dictators die geen schaamte kennen.
De angst slaat je om het hart hoe met hoge snelheid de schaamteloze brute en wrede acties van deze mannen via het internet onze huiskamers binnen denderen. Tegelijkertijd zuchten we in ons eigen landje ook onder schaamteloosheid in het centrum van onze macht. Het sjoemelen, ontduiken en negeren van afspraken door leiders in de Tweede Kamer van partijen als bijvoorbeeld FVD, PVV, BBB en VVD heeft totaal geen verbinding met schaamtegevoelens. Ook de vele uitspraken, geschreven en hardop gezegd, door de nr 2 van JA 21 over joden en dobbernegers, zijn de schaamte kilometers voorbij. Dat zij een zetel kreeg in onze Tweede Kamer is onbestaanbaar. En dat zij straks wellicht met dank aan het CDA en D66 een ministerspost mag vervullen, onbegrijpelijk.
Maar wat denkt u van het astronomische bedrag wat in een halfuurtje rond de jaarwisseling de lucht in gaat, terwijl er in dit rijke land kinderen zonder eten naar school gaan. Dat we in ons welvarende landje rijkdom niet gelijker kunnen verdelen, het heeft alles met schaamteloosheid te maken. Net als woedende reizigers die in het journaal eisen hun vliegtuig te kunnen pakken voor een vakantie op een schaamteloos ver strand.
Ook dichterbij huis zie ik schaamteloosheid. Op de snelweg word ik vaker ingehaald met 140, 160 of meer km per uur. De wind waait langs mijn broek als ik op het fietspad om de 2 minuten door een fatbike met daarop schreeuwende jongeren word ingehaald. Maar kun je die jonge mensen wat verwijten terwijl ze legio voorbeelden hebben in schaamteloosheid? Ik denk even aan Andrew Tate die vrouwen schaamteloos vernedert of Musk die vrouwen uitkleedt op zijn social media kanaal. En dan heb ik het nog niet over al die influencers, of jonge bitcoin handelaren, of de schaamteloze geschreven reacties onder berichten van kranten. Ik kan nog wel even door gaan. Onze samenleving lijkt doordrenkt van schaamteloosheid. En het groeit.
Dus waarom mijn pleidooi? Wat levert meer Innerlijke Criticussen en meer schaamte, niet overdadig, maar meer dan nu, ons dan op? Dat hoef ik u misschien niet uit te leggen? Zelfcorrectie zorgt voor een leefbare samenleving. Schaamte helpt ons niet te blijven steken in ‘ik’ maar voedt uiteindelijk ‘wij’. Misschien kunnen we de waarde van schaamte herintroduceren? Dichtbij huis, in ons eigen klein kringetje? Maar of het de ziekelijk schaamteloze machthebbers ooit zal bereiken? Ik ben bang van niet.
Ondertussen lijd ik aan plaatsvervangende schaamte.